Vale'nin Efsanesi

Çınaraltı Kahvesi

Kasabanın eski mahallesinde, gövdesi kimsenin hatırlamadığı kadar eski bir çınarın altında, tek katlı bir kahvehane vardı: Çınaraltı. Masalar çuha yeşiliydi, ışık her zaman biraz sarıydı, çay her zaman biraz fazla demliydi. Oraya akşamı birlikte geçirmeye gidilirdi — kaybeden bir dahaki sefere ısmarlar, kazanan biraz daha yüksek sesle gülerdi. O kadar.

Ama Çınaraltı'nın bir de anlatılmayan tarafı vardı. Ayda bir, belki iki, dördüncü sandalye boş kaldığında ve masada tam sekiz kart varken, kapıdan biri girerdi. Kimse onun geldiğini görmezdi; sadece bir anda orada olurdu.

Vale kim?

Yaşı belli değildi. Yeleği her zaman aynı, düğmeleri her zaman pirinçti. Otururken sırtını hiç masaya yaslamaz, kartlarını hiç eline almadan oynardı — çünkü zaten oynaması gereken tek şey kendisiydi: kapalı dört karttan birinin arkasına saklanmak.

Kimseyi soymaya, kimseyi utandırmaya gelmezdi. Vale'nin istediği tek şey iyi bir eldi — anlatılmaya değer bir gece. Kaybettiğinde bile gülümser, "Bir dahaki sefere" derdi. Kazandığında ise hiçbir şey söylemezdi; söylemesine gerek yoktu, masa zaten onu alkışlardı.

Onu yenen olmadı diye anlatılır. Doğrusu şu: onu bulan çok az kişi oldu.

Sekiz kart, tek sır

Anlatılana göre Vale'nin ilk geldiği gece masada standart bir deste vardı — elli iki kart, sayılar, hepsi. Vale oturdu, desteyi eline aldı, sayı kartlarının hepsini bir kenara süpürdü. "Bunlara ihtiyacımız yok," dedi. "Bir masada gerçekten önemli olan sadece dört şeydir: kimin kral olduğu, kimin en cüretkâr olduğu, kimin en zarif olduğu — ve kimin saklandığı."

Geriye sekiz kart kaldı: iki Papaz, iki As, iki Kız, iki Vale. O geceden sonra Çınaraltı'nda başka deste hiç kullanılmadı. Vale kendini de o sekiz kartın içine gizledi — masaya her oturduğunda, kapalı duran dört köşeden ikisinde o vardı, ikisinde yoktu. Bunu hiçbir zaman kimseye söylemedi. Sadece oynadı.

Piyon: Vale'nin bıraktığı sikke

Vale ilk geldiği gece cebinden pirinç bir sikke çıkardı. Bir yüzü düzdü, sade; öbür yüzünde ince bir kabartma vardı — küçük, dikkatli bakılmazsa fark edilmeyen bir yüz. "Karar vermeden önce," dedi, "bu sikkeyi çevirin. Düz gelirse bildiğinizi oynayın. Ters gelirse beni arayın."

Gittiğinde sikkeyi masada bıraktı. Bugün Çınaraltı'na oturan herkesin önünde aynı sikkeden bir kopya durur: piyon. Hangi köşeye konduğu bir seçimdir; hangi yüzünün yukarı baktığı ise bir itiraf — "bu el temkinliyim" ya da "bu el Vale'yi istiyorum."

"13" neden 13?

Çınaraltı'nın eski müşterileri arasında bir söz dolaşır:

"Vale'nin masasında 13 uğursuz değil, cesurdur."

Başka yerde on üç uğursuzluğun sayısıdır. Çınaraltı'nda ise bir eşiktir — bir gecede yeterince cesaret gösterip göstermediğinin kanıtı. Vale kimseyi masadan erken bırakmaz; sayı 13'e varana kadar herkes oturur, herkes bir şeyler dener. On üçe ilk ulaşan o geceyi kazanır — ama o sayıya sadece güvenli oynayarak varan neredeyse hiç yoktur. Er ya da geç, sikkeyi çevirmen gerekir.

Vale'nin kuralı: iki kez güvende, üçüncüsünde cesaret

Vale'nin koyduğu tek kural buydu: üst üste iki el güvenli oynayabilirsin, kimse seni ayıplamaz. Ama üçüncü elde masaya hafifçe vurur — sesi çıkmaz ama herkes anlar — ve o el artık senin değil, cesaretin sırasıdır. Ters çevirmek zorundasındır.

"Rahatlık uzun sürmez," derdi Vale. "Masa bunu affetmez, ben de." Bugün oyunda bu bir adalet kuralı gibi görünür — ama aslında Çınaraltı'nın en eski, en sert kuralının ta kendisidir.

Bitmeyen gece

Bir keresinde Nazif Usta — Çınaraltı'nın sahibi, o zaman daha genç, daha ateşli — Vale'yle aynı elde 13'e birden ulaştı. Masa sustu. Vale gülümsedi: "Demek ki gece bitmedi," dedi ve yeni bir el açtı.

O gece sabaha kadar sürdü. Ne Nazif Usta geri adım attı, ne Vale. Güneş doğarken Nazif Usta bir puan öne geçti; Vale ayağa kalktı, şapkasını çıkardı, "Bu gecelik yeter," dedi ve kapıdan çıktı. Bir daha o gece dönmedi.

O yüzden Çınaraltı'nda beraberlik hiçbir zaman kurayla çözülmez. Eşitlik varsa, eşit olanlar arasında yeni bir el açılır — gerçek galip belli olana kadar masa kalkmaz.

Sıradaki boş sandalye: sen

Eskiden beri Çınaraltı'na gelen biri de olabilirsin, ilk kez oturan biri de — sikke ikisi arasında fark gözetmez. Her akşam yeni bir "sen" masaya oturur; hikâyenin geri kalanı senin elinle yazılır.

Masadaki her şeyin bir hikâyesi var

Masadaki her şeyin bir hikâyesi var (devam)